Dziękuję po portugalsku: obrigado, obrigada i 12 innych sposobów

W dniu, w którym wprowadzałem się do pierwszego mieszkania w São Paulo, powiedziałem obrigado jakieś czterdzieści razy. Mówiłem to tragarzom, portierowi, czyli porteiro, który przez prawie całe popołudnie przytrzymywał nam windę towarową, i sąsiadowi, który pożyczył mi śrubokręt. Za każdym razem mówiłem to tak samo, starannie, z każdą samogłoską na swoim miejscu. Brazylijczycy dziękowali mi słowami, których nie znałem. Tragarze mówili valeu. Sąsiad rzucił przez ramię brigado, już w połowie korytarza. A kiedy wieczorem dałem portierowi napiwek, odpowiedział Deus lhe pague.

Obrigado nigdy nie jest błędem. Ale to tylko jeden ze sposobów, żeby podziękować po portugalsku, a pozostałe zdradzają, kto mówi, jak dobrze się znacie i jak duża była przysługa.

Obrigado czy obrigada? Jak powiedzieć „dziękuję” po portugalsku

Standardowe „dziękuję” w brazylijskim portugalskim to obrigado, jeśli jesteś mężczyzną, i obrigada, jeśli jesteś kobietą. Końcówka zgadza się z osobą, która mówi. Nie ma znaczenia, komu dziękujesz: kobieta dziękująca taksówkarzowi mówi obrigada, a mężczyzna dziękujący swojej szefowej mówi obrigado.

Ta zasada od razu nabiera sensu, kiedy wiesz, co to słowo znaczy. Obrigado to przymiotnik „zobowiązany”. Polski ma tu dokładny odpowiednik: jestem ci bardzo zobowiązany, a jeśli mówi kobieta, zobowiązana. Mówisz o sobie, więc przymiotnik zgadza się z tobą, tak samo jak po polsku.

Dwie uwagi o wymowie. Akcent pada na GA: o-bri-GA-du i o-bri-GA-da. A w Brazylii końcowe -o brzmi jak u. Jeśli wymówisz je jak o w słowie dom, zabrzmisz, jakbyś czytał z rozmówek.

To wersja skrócona. Pełną znajdziesz na naszej stronie obrigado czy obrigada: co powiedzieć w mieszanej grupie, neutralna płciowo forma obrigade i quiz z czterema pytaniami.

12 innych sposobów, żeby powiedzieć dziękuję po portugalsku

Brazylijczycy dziękują przez cały dzień: kierowcy autobusu, kasjerce, osobie, która przytrzymała drzwi. I rzadko sięgają przy tym po formę z podręcznika. Oto dwanaście innych sposobów, mniej więcej od najbardziej swobodnego do najbardziej oficjalnego. Dobra wiadomość: portugalskie j brzmi jak nasze ż.

Na co dzień: muito obrigado, brigado i valeu

Muito obrigado to codzienne „bardzo dziękuję” i Brazylijczycy mówią tak zarówno za przytrzymane drzwi, jak i za wielką przysługę. Można to wzmocnić do muitíssimo obrigado, ale wtedy brzmi już trochę teatralnie.

W szybkiej mowie obrigado gubi pierwszą sylabę i zmienia się w brigado albo brigada. Usłyszysz to bez przerwy, a na piśmie prawie nigdy nie zobaczysz, poza wiadomościami, w których obie formy skraca się do obg.

Valeu to słowo, które chciałbym znać od pierwszego dnia. To forma przeszła czasownika valer, „być wartym”, więc dosłownie znaczy coś w rodzaju „było warto”. W praktyce to rzucone mimochodem „dzięki!”, przyjazne i swobodne, bez końcówki rodzajowej, więc nikt nie musi wybierać między -o a -a. Mów tak do znajomych, kelnera, kierowcy Ubera albo nieznajomej, która wskaże ci właściwy peron, ale nie w oficjalnym mailu do kogoś, kogo nie znasz. W wiadomościach skraca się do vlw. Od tego samego czasownika pochodzi wyrażenie valer a pena, „być wartym zachodu”, które usłyszysz równie często.

Wśród przyjaciół: obrigadão i tamo junto

Portugalski potrafi powiększyć słowo końcówką -ão, a obrigadão to wielkie, trochę żartobliwe „dzięki”. Forma żeńska to obrigadona, ale wiele kobiet też mówi obrigadão albo brigadão. Wersja zdrobniała, obrigadinho lub obrigadinha, jest urocza, gdy przysługa była drobna, i sarkastyczna, gdy drobna nie była, więc wsłuchaj się w ton, zanim zaczniesz jej używać. Nasz tekst o zdrobnieniach i zgrubieniach wyjaśnia, jak te końcówki zmieniają wydźwięk słowa.

Tamo junto to skrócone estamos juntos, „jesteśmy razem”. Wśród przyjaciół znaczy „możesz na mnie liczyć” i służy do dziękowania, odpowiadania na podziękowanie i żegnania się, czasem w jednej wymianie zdań: Valeu, cara! — Tamo junto! To slang, więc zachowaj go dla osób, z którymi witasz się uściskiem albo żółwikiem.

Kiedy ktoś ratuje ci dzień

Niektóre przysługi zasługują na więcej niż jedno słowo. Kiedy koleżanka z pracy w ostatniej chwili bierze za ciebie zmianę albo przyjaciel wiezie cię na lotnisko o piątej rano, Brazylijczycy sięgają po całe zdanie.

Fico te devendo znaczy „zostaję twoim dłużnikiem”. Z dodanym essa, czyli fico te devendo essa, robi się z tego „za to jestem ci winien”. Krótsza wersja, te devo uma, to po prostu nasze „wiszę ci przysługę”.

Nem sei como agradecer, „nawet nie wiem, jak ci dziękować”, zostaw na duże przysługi: ktoś oddaje ci paszport zostawiony w autobusie albo sąsiadka przez miesiąc podlewa ci kwiaty. Você é um anjo, „jesteś aniołem”, jest cieplejsze i lżejsze, dla kogoś, kto pojawił się dokładnie w odpowiedniej chwili.

Wypróbuj w Falando: W Bate-papo wybierz Sytuacja z życia, a potem Rozmowa z porteiro. Prosisz portiera, żeby odebrał za ciebie paczkę, czyli prosisz o przysługę. To idealna okazja, żeby zamiast zwykłego obrigado spróbować muito obrigado, valeu albo fico te devendo.

Zarejestruj się na bezpłatny 7-dniowy okres próbny

Dziękuję w oficjalnym portugalskim: agradeço i grato

W mailach i sytuacjach oficjalnych obrigado nadal jest w porządku, ale spotkasz też czasownik agradecer, „dziękować”. Agradeço a atenção, „dziękuję za uwagę”, to standardowe zdanie przed podpisem, a desde já agradeço znaczy „z góry dziękuję”. Agradeço jako czasownik nie ma rodzaju, a formą mnogą agradecemos dziękują ci firmy. Spójrz na dół brazylijskiego paragonu: całkiem możliwe, że przeczytasz tam Agradecemos a preferência, „dziękujemy, że wybrali Państwo nasz sklep”.

Grato i grata znaczą „wdzięczny” i „wdzięczna” i działają według tej samej zasady co obrigado. Grato pela atenção kończy mnóstwo brazylijskich maili służbowych, zwykle tuż nad imieniem i nazwiskiem, tak jak u nas „z wyrazami szacunku”. Na głos brzmi sztywno, więc używaj go tylko na piśmie.

Dawne podziękowanie: Deus lhe pague

Deus lhe pague to dokładnie nasze „Bóg zapłać” i tak jak u nas pochodzi z czasów, gdy niektóre długi wdzięczności mogło spłacić tylko niebo. Usłyszysz je głównie od starszych Brazylijczyków, często od kogoś, kto właśnie coś dostał, kilka monet albo talerz jedzenia. Sam nie musisz tak mówić, ale warto umieć to rozpoznać. U nas odpowiada się „na chwałę Bożą”, a w Brazylii wystarczy zwykłe de nada.

To wyrażenie jest też tytułem utworu, który otwiera Construção. Chico Buarque wydał ten album w 1971 roku, a Brasil de Fato opisuje go jako kamień milowy brazylijskiej muzyki. Piosenka powstała w czasach dyktatury wojskowej i zamienia błogosławieństwo w ironię: dziękuje za rzeczy, za które nikt nie powinien być wdzięczny.

Dziękuję za…: obrigado por, pelo i pela

Żeby powiedzieć, za co dziękujesz, dodaj por. Przed czasownikiem stawiasz por z bezokolicznikiem: obrigado por vir, „dzięki, że przyszedłeś”, albo obrigada por esperar, „dziękuję, że poczekałeś”. Przed rzeczownikiem por łączy się z rodzajnikiem: przed rzeczownikiem rodzaju męskiego daje pelo, a przed żeńskim pela.

• Obrigado pela ajuda. Dziękuję za pomoc.
• Obrigada pelo convite. Dziękuję za zaproszenie.
• Obrigado pelas flores. Dziękuję za kwiaty.
• Obrigada pela paciência. Dziękuję za cierpliwość.
• Obrigado pelo carinho. Dziękuję za serdeczność, czułość albo miłe wiadomości, zależnie od tego, kto je wysłał.
• Obrigada por tudo. Dziękuję za wszystko.

Tudo nie dostaje rodzajnika, więc zostaje por tudo. Uwaga na convite: jest rodzaju męskiego, choć „zaproszenie” jest u nas nijakie, więc mówimy pelo convite. Jeśli por i para wciąż ci się mylą, nasz przewodnik por czy para porządkuje temat. Dziękowanie to jeden z najczytelniejszych przypadków użycia por, bo to słowo wprowadza powód.

Co odpowiedzieć, kiedy Brazylijczyk ci dziękuje

De nada, dosłownie „za nic”, czyli nasze „nie ma za co”, to odpowiedź z podręcznika i zawsze jest poprawna. W rozmowie Brazylijczycy często dopasowują jednak odpowiedź do podziękowania, które usłyszeli:

• Obrigado! → Imagina! albo De nada! Imagina znaczy mniej więcej „ależ skąd, drobiazg” i brzmi bardziej po brazylijsku.
• Valeu! → Valeu!, Tamo junto! albo De boa! („spoko”).
• Brigadão! → Que isso! („daj spokój, to nic!”).
• Fico te devendo! → Imagina, não foi nada. („Coś ty, to nic takiego.”)
• Muito obrigada pela ajuda. → Disponha. („Zawsze do usług”, trochę oficjalne, typowe dla sprzedawców.)
• Agradeço a atenção. → Eu que agradeço. („To ja dziękuję.”)

Tak, na valeu często odpowiada się kolejnym valeu. Dwóch Brazylijczyków potrafi dziękować sobie nawzajem dość długo, zanim któryś w końcu pójdzie.

Ostatnia pułapka. Não, obrigado to uprzejme „nie”, a w brazylijskim domu uprzejme „nie” na dokładkę często traktuje się jak pierwszą rundę negocjacji. Jeśli naprawdę nie dasz rady zjeść więcej, w naszym tekście jak odmawiać po brazylijsku znajdziesz zwroty, które działają.

Najczęstsze pytania o „dziękuję” po portugalsku

Jak powiedzieć „bardzo dziękuję” po portugalsku?

Muito obrigado, jeśli jesteś mężczyzną, i muito obrigada, jeśli jesteś kobietą. Przy czymś większym powiesz muitíssimo obrigado. Wśród przyjaciół to samo załatwią obrigadão albo valeu mesmo.

Co znaczy „valeu” po portugalsku?

Valeu znaczy „dzięki” w swobodnym tonie. To forma przeszła czasownika valer, „być wartym”. Nie ma końcówki rodzajowej, więc każdy może tak powiedzieć do każdego. W wiadomościach pisze się vlw.

Czy w Portugalii i w Brazylii dziękuje się tak samo?

Obrigado i obrigada są takie same w obu krajach, z tą samą zasadą dotyczącą osoby, która mówi. Valeu i tamo junto zdradzają kogoś, kto uczył się w Brazylii, a w Portugalii obrigadinho to szczere, codzienne podziękowanie. Pozostałe różnice omawia nasz przewodnik europejski czy brazylijski portugalski.

Czy japońskie „arigatō” pochodzi od portugalskiego „obrigado”?

Nie, choć ta historia często krąży. Portugalscy kupcy rzeczywiście dotarli do Japonii w latach czterdziestych XVI wieku, a oba słowa brzmią podobnie. Ale arigatō pochodzi od japońskiego przymiotnika arigatai, który pierwotnie znaczył „rzadki, trudny do zdobycia”. Słowo było w użyciu, zanim przypłynęli Portugalczycy. Japoński serwis encyklopedyczny JapanKnowledge opisuje historię tego słowa.

Powiedz obrigado, a resztę łap ze słuchu

Jeśli zapamiętasz tylko jedno, niech to będzie zasada: obrigado, kiedy mówi mężczyzna, obrigada, kiedy mówi kobieta. Działa wszędzie w Brazylii, od rozmowy o pracę po ladę w aptece. Resztę dodawaj, kiedy ją usłyszysz. Najpierw przyjdzie valeu, bo będziesz je słyszeć dziesiątki razy dziennie. Fico te devendo i nem sei como agradecer przyjdą, kiedy ktoś pierwszy raz wyciągnie cię z tarapatów, a grato pela atenção, kiedy pierwszy raz napiszesz do właściciela mieszkania.

Wypróbuj w Falando: Napisz w Dzienniku krótkiego maila z podziękowaniem. Podziękuj koledze z pracy za pomoc, używając obrigado pela albo agradeço, i podpisz się grato albo grata. Korekta pokaże ci, gdzie pelo powinno być pela.

Zarejestruj się na bezpłatny 7-dniowy okres próbny

A kiedy następnym razem Brazylijczyk ci podziękuje, zamiast de nada spróbuj imagina. Valeu, e tamo junto!