Mijn eerste werkmail in het Portugees begon met Querida. Ik had een vraag voor mijn boekhoudster in São Paulo, ik zocht het woord voor 'Beste' en het woordenboek gaf me querida. Ik had deze vrouw één keer gezien, twintig minuten, over een belastingformulier. Haar antwoord begon met Prezada Lotte en eindigde met Atenciosamente, en het duurde even voor ik doorhad wat ik had gedaan. Ik had een bijna onbekende geschreven zoals je je lievelingstante schrijft.
Wil je weten hoe je een e-mail schrijft in het Portugees, dan zit een groot deel van het probleem al in dat ene woord. In het Nederlands ken je het verschil tussen 'Geachte mevrouw' en 'Hoi'. Braziliaans-Portugees heeft een eigen korte ladder van aanhefvormen, en de sport die je kiest vertelt de lezer hoe dicht je denkt bij elkaar te staan. Hieronder vind je de aanhef, de afsluiting, kantoorzinnen en drie sjablonen om te kopiëren.
Zo begin je een e-mail in het Portugees
Vraag jezelf eerst hoe goed je deze persoon kent. Deze tabel gaat van zeer formeel naar het minst formeel:
| Aanhef | Formaliteit | Voor wie | Uitspraak bij benadering |
|---|---|---|---|
| Prezado Senhor, / Prezada Senhora, | Zeer formeel | Iemand van wie je de naam niet weet | pre-ZAA-doe sie-NJOR / pre-ZAA-da sie-NJOO-ra |
| Prezado João, / Prezada Ana, | Formeel | Klanten, ambtenaren, iedereen die je nooit hebt ontmoet | pre-ZAA-doe zjoe-AUN |
| Caro João, / Cara Ana, | Formeel en warmer | Iemand met wie je al eerder contact had | KAA-roe / KAA-ra |
| Bom dia, Ana, / Boa tarde, Ana, | Neutraal | Bijna iedereen op het werk | bon DZJIE-a / BOO-a TAR-dzjie |
| Olá, Ana, | Vriendelijk | Collega's, klantenservice | oo-LAA |
| Oi, Ana, | Informeel | Mensen met wie je al chat | oj |
Prezado komt van prezar, hoog achten, en staat ongeveer waar in het Nederlands 'Geachte' staat. Het past zich aan de persoon aan: prezado voor een man, prezada voor een vrouw, prezados voor een groep. Caro leidt een dubbelleven, want het betekent ook duur, net zoals 'dierbaar' en 'duur' in het Nederlands dezelfde wortel hebben. Querido kun je beter bewaren. Het werkt als 'Lieve' op een verjaardagskaart, dus houd het voor mensen die je op het vliegveld zou omhelzen.
Leer je maar één aanhef, maak het dan Bom dia. Bom dia, Ana, tudo bem? is beleefd genoeg voor een klant en ontspannen genoeg voor iemand aan het bureau naast je. Een onbekende in de eerste regel vragen hoe het gaat, zou in het Nederlands op een verkooppraatje lijken. In Brazilië kan het overslaan juist koud overkomen, en dat is hetzelfde instinct als bij een praatje maken in Brazilië. Gebruik bom dia tot het middaguur, boa tarde tot het donker wordt en daarna boa noite.
En als je aan de naam niet kunt zien of je een man of een vrouw schrijft? Namen als Darci en Juraci kunnen allebei, en soms zie je Prezado(a), wat op een massamailing lijkt. Bom dia, Darci lost het op, want deze aanhef heeft geen geslacht.
Je voornaamwoord moet bij je aanhef passen. Begin je met Prezado Senhor, dan blijf je de rest van de mail bij o senhor: O senhor poderia me enviar o contrato? Begin je met Bom dia, Ana, dan is você prima.
Doutor, Vossa Senhoria en een decreet uit 2019
Oudere of juridische correspondentie kan veel plechtiger worden. Advocaten en artsen worden vaak aangesproken met Dr. of Dra., of ze nu gepromoveerd zijn of niet, en in een brief van een ambtenaar of advocatenkantoor kun je Vossa Senhoria tegenkomen (een heel stijve vorm van 'u').
De verrassing is dat de Braziliaanse federale overheid hier een einde aan probeerde te maken. Een decreet uit 2019 maakte senhor de enige aanspreekvorm voor federale ambtenaren en verbood doutor, Vossa Senhoria, Vossa Excelência en ilustríssimo in de communicatie met hen. Over het privéleven zegt het niets, dus het kantoor van je advocaat kan voor altijd bij Dr. blijven.
Probeer dit in Falando: Formeel Portugees wordt makkelijker als je het een keer hardop hebt gebruikt. Kies in Bate-papo Situatie uit het echte leven en daarna Bij de bank. Leg het probleem uit met gostaria de en vraag naar de volgende stap met o senhor poderia of a senhora poderia.
Zo sluit je een e-mail af: atenciosamente en vrienden
Een Braziliaanse e-mail eindigt meestal in twee stappen: nog één beleefde zin en dan de groet. Dit zijn de zinnen die je het vaakst ziet:
- Fico no aguardo. Ik wacht op je antwoord. Brazilianen schrijven dit voortdurend, en het is een vriendelijke manier om te zeggen dat je een reactie verwacht.
- Aguardo seu retorno. Ik zie je reactie graag tegemoet. Iets formeler.
- Qualquer dúvida, estou à disposição. Bij vragen sta ik voor je klaar.
- Desde já, agradeço. Alvast bedankt. Onze gids over dankjewel zeggen in het Portugees heeft er meer.
Daarna komt de groet, gevolgd door een komma en je naam:
| Groet | Dichtst bij in het Nederlands | Wanneer je het gebruikt | Uitspraak bij benadering |
|---|---|---|---|
| Atenciosamente, | Met vriendelijke groet | De veilige keuze voor formele e-mail | a-ten-sie-oo-zaa-MEN-tsjie |
| Cordialmente, | Met hartelijke groet | Formeel met een iets warmere toon | kor-dzjie-au-MEN-tsjie |
| Respeitosamente, | Met de meeste achting | Een rechter, een hoge ambtenaar | hes-pej-too-zaa-MEN-tsjie |
| Obrigado, / Obrigada, | Bedankt | Je hebt net iets gevraagd | o-brie-GAA-doe / o-brie-GAA-da |
| Um abraço, / Abraços, | Een knuffel, knuffels | Collega's en mensen die je al kent | oen a-BRAA-soe |
Atenciosamente betekent letterlijk 'oplettend', wat een aardige omschrijving van jezelf is aan het eind van een mail over een achterstallige factuur. De officiële regel is kort: de schrijfgids van een Braziliaanse rechtbank bewaart respeitosamente voor iemand die boven je staat en geeft atenciosamente aan alle anderen. De gids wijst ook het combineren van de twee af, dus kies er één.
In echte inboxen zie je Att. als afkorting. Ik zou het woord voluit schrijven voor iedereen van wie je iets wilt, want het kost maar elf letters. Abs, kort voor abraços, hoort bij mensen die je al kent.
Kun je je baas een knuffel sturen? Vaak wel, zodra je baas jou eerst een knuffel heeft gestuurd. De groet van de ander overnemen is de eenvoudigste regel van de Braziliaanse e-mail, en die vertelt je ook wanneer je Prezado kunt laten vallen.
Probeer dit in Falando: Het Celpe-Bras-examen toetst precies dit gevoel. Elke schrijftaak vertelt je aan wie en waarom je schrijft, en het genre kan een e-mail zijn. Doe één Celpe-Bras-taak en je krijgt feedback op je antwoord.
Kantoorzinnen voor e-mail in het Portugees
De meeste kantoormails hebben aan dezelfde paar zinnen genoeg. Let op hoeveel werk gostaria en poderia doen. Allebei zijn het voorwaardelijke vormen, en ze maken van een bot quero ('ik wil') iets wat je naar een klant kunt sturen.
- Gostaria de confirmar a reunião de quinta. Ik wil graag de vergadering van donderdag bevestigen.
- Você poderia me enviar o contrato, por favor? Zou je me het contract kunnen sturen?
- Conforme combinado, segue o relatório. Zoals afgesproken stuur ik hierbij het rapport.
- Peço desculpas pela demora. Mijn excuses voor de vertraging.
- Surgiu um imprevisto. Er is iets tussengekomen. Een heel handige zin op elk Braziliaans kantoor.
- Vou verificar e te dou um retorno até sexta. Ik zoek het uit en laat het je voor vrijdag weten.
- Favor confirmar o recebimento. Graag de ontvangst bevestigen. Ambtelijk, en je ziet het in officiële post.
Met twee uitdrukkingen klink je alsof je er werkt. Dar um toque betekent iemand een seintje geven (me dá um toque quando chegar), en correr atrás, letterlijk 'achterna rennen', betekent ergens achteraan zitten (vou correr atrás disso). Bewaar ze allebei voor collega's.
Segue anexo of segue em anexo?
Allebei zijn goedgekeurd, zoals Dicio uitlegt, maar ze volgen andere regels. Anexo alleen is een bijvoeglijk naamwoord en moet dus overeenkomen met de bijlage. Em anexo verandert nooit.
| Bijlage | Met anexo | Met em anexo |
|---|---|---|
| o relatório | O relatório segue anexo. | O relatório segue em anexo. |
| a planilha | A planilha segue anexa. | A planilha segue em anexo. |
| os documentos | Os documentos seguem anexos. | Os documentos seguem em anexo. |
Met em anexo hoef je nog maar één ding te controleren: segue bij één bijlage, seguem bij meer.
De woorden rond het bericht
E-mail is mannelijk (o e-mail) en klinkt ongeveer als ie-MEE-oe. Versturen is mandar of enviar. De onderwerpregel is de assunto, en een bijlage is een anexo. Encaminhar betekent doorsturen, en responder a todos is het 'allen beantwoorden' waar je spijt van krijgt. Braziliaanse Outlook markeert antwoorden met RES: en doorgestuurde berichten met ENC:, en Cco (com cópia oculta) is het Bcc-veld.
Dan is er het kantoordialect van São Paulo. Rond de Avenida Faria Lima, de financiële strook van de stad, hoor je Portugees waar Engels op is vastgeschroefd: vamos marcar uma call para alinhar o deadline. Het is zo bekend dat Faria Limer een bijnaam en een vaste grap is geworden. Alinhar, op één lijn komen, is het deel dat je moet stelen, want vamos alinhar? werkt op elk kantoor.
Eén waarschuwing over de kalender. Brazilianen zeggen graag dat het jaar pas na Carnaval begint, dus een verzoek dat je de vrijdag ervoor verstuurt, kan terugkomen met Estou fora do escritório (ik ben niet op kantoor) en een terugkomdatum. En kijk er niet van op als een klant je zorgvuldige mail beantwoordt met me chama no WhatsApp. Onze gids over WhatsApp-taal helpt je met wat daarna komt.
Drie e-mailsjablonen in het Portugees
Verander de namen en details en ze zijn klaar om te versturen.
Een formeel eerste contact
Assunto: Dúvida sobre o contrato de aluguel
Prezado Sr. Almeida,
Meu nome é [seu nome] e moro no apartamento 42. Gostaria de confirmar a data de vencimento do aluguel. O senhor poderia me informar, por gentileza?
Desde já, agradeço.
Atenciosamente,
[Seu nome]
Onderwerp: Vraag over het huurcontract. Geachte heer Almeida, mijn naam is [je naam] en ik woon in appartement 42. Ik wil graag de vervaldatum van de huur bevestigen. Zou u mij die kunnen laten weten? Alvast bedankt. Met vriendelijke groet, [je naam].
Een collega die je kent
Assunto: Relatório de outubro
Bom dia, Ana, tudo bem?
Conforme combinado, segue em anexo o relatório de outubro. Você pode dar uma olhada até sexta? Se preferir, a gente alinha numa call rápida.
Fico no aguardo.
Um abraço,
[Seu nome]
Onderwerp: Rapport van oktober. Goedemorgen, Ana, hoe gaat het? Zoals afgesproken vind je in de bijlage het rapport van oktober. Kun je er voor vrijdag naar kijken? Als je wilt, bespreken we het in een korte call. Ik wacht op je antwoord. Een knuffel, [je naam].
Een vergadering verzetten
Assunto: Reunião de quinta-feira
Olá, Carlos,
Peço desculpas pelo aviso em cima da hora. Surgiu um imprevisto e não vou conseguir participar da reunião de quinta. Podemos remarcar para a semana que vem?
Qualquer dúvida, estou à disposição.
Abraços,
[Seu nome]
Onderwerp: Vergadering van donderdag. Hoi Carlos, mijn excuses dat ik het zo laat laat weten. Er is iets tussengekomen en ik kan donderdag niet bij de vergadering zijn. Kunnen we hem naar volgende week verzetten? Bij vragen sta ik voor je klaar. Knuffels, [je naam].
Een verzoek afwijzen vraagt meer omhaal dan dit, en nee zeggen in het Braziliaans-Portugees laat zien hoeveel.
Probeer dit in Falando: Herschrijf het tweede sjabloon voor een echte collega in Dagboek. Je krijgt een verbeterde versie met tips, en de feedback vangt een segue dat seguem had moeten zijn.
Wat er verandert in Portugal
Alles hierboven is geschreven voor Brazilië. Zakelijke e-mail in Portugal is vaak plechtiger. Een formeel bericht kan daar beginnen met Ex.mo Sr. of Ex.ma Sra. en eindigen met Com os melhores cumprimentos, en você heeft daar niet dezelfde gemakkelijke neutraliteit. Onze gids over Europees en Braziliaans Portugees behandelt de bredere verschillen. Zit je lezer in Lissabon, neem dan ook hier de groet van de ander over.
Veelgestelde vragen over e-mails in het Portugees
Hoe begin je een formele e-mail in het Portugees?
Gebruik Prezado of Prezada met de naam of titel van de persoon: Prezada Sra. Costa,. Weet je de naam niet, schrijf dan Prezado Senhor,, Prezada Senhora, of Prezados, voor een afdeling. Zet een komma na de aanhef en begin de eerste zin op een nieuwe regel.
Wat betekent atenciosamente?
Letterlijk 'oplettend', en het werkt als 'Met vriendelijke groet'. Het is de standaard formele afsluiting in Brazilië, gevolgd door een komma en je naam.
Hoe zeg je 'aan wie het aangaat' in het Portugees?
A quem possa interessar is de letterlijke tegenhanger, en die zie je op formele verklaringen. In een e-mail klinkt Prezados, of Bom dia, equipe do RH, (goedemorgen, hr-team) natuurlijker.
Hoe zeg je 'in de bijlage vind je' in het Portugees?
Segue em anexo gevolgd door het document: Segue em anexo a proposta. Bij meer dan één bijlage verander je het werkwoord: Seguem em anexo as propostas.
Begin met bom dia, eindig met atenciosamente
Je hebt hier geen twintig sjablonen voor nodig. Begin met Bom dia, vraag met gostaria of poderia en onderteken met Atenciosamente tot iemand jou als eerste een knuffel stuurt. Mijn boekhoudster en ik kwamen na ongeveer een jaar bij Abraços uit, en dat zag ik als een promotie.
Stuur deze week één echte e-mail in het Portugees. Stel je verhuurder een vraag, of antwoord een collega die je uit vriendelijkheid in het Engels schrijft. Het antwoord komt meestal in het Portugees terug, en vanaf dan heb je een echt iemand om mee te oefenen. Beleza? Vamos lá.
