Portekizce yazdığım ilk iş e-postası Querida ile başladı. São Paulo'daki muhasebecime bir sorum vardı, “Sevgili” kelimesinin karşılığını arıyordum ve sözlük querida önerdi. Bu kadınla bir kez, yirmi dakika, bir vergi formu için görüşmüştüm. Yanıtı Prezado Deniz ile başlayıp Atenciosamente ile bitiyordu ve ne yaptığımı anlamam biraz zaman aldı. Neredeyse hiç tanımadığım birine, insanın en sevdiği teyzesine yazdığı gibi yazmıştım.
Portekizce e-posta nasıl yazılır diye merak ediyorsan, sorunun büyük kısmı bu tek kelimede. Türkçede “Sayın” ile “Merhaba” arasındaki seçim çoğu durumu çözer. Brezilya Portekizcesi ise sana kısa bir selamlama merdiveni verir ve seçtiğin basamak, karşındakine ne kadar yakın olduğunu düşündüğünü söyler. Aşağıda selamlamaları, kapanışları, ofis kalıplarını ve kopyalayabileceğin üç şablonu bulacaksın.
Portekizce e-postaya nasıl başlanır?
Önce kişiyi ne kadar tanıdığını kendine sor. Tablo en resmîden en az resmîye doğru gidiyor:
| Selamlama | Resmiyet | Kime | Yaklaşık okunuş |
|---|---|---|---|
| Prezado Senhor, / Prezada Senhora, | Çok resmî | Adını bilmediğin biri | pre-ZA-du si-NYOR / pre-ZA-da si-NYO-ra |
| Prezado João, / Prezada Ana, | Resmî | Müşteriler, memurlar, hiç tanışmadığın herkes | pre-ZA-du ju-ÃUN |
| Caro João, / Cara Ana, | Resmî ve daha sıcak | Daha önce muhatap olduğun biri | KA-ru / KA-ra |
| Bom dia, Ana, / Boa tarde, Ana, | Nötr | İşte neredeyse herkes | bõ Cİ-a / BO-a TAR-ci |
| Olá, Ana, | Samimi | İş arkadaşları, müşteri hizmetleri | o-LA |
| Oi, Ana, | Gündelik | Zaten yazıştığın kişiler | oy |
Prezado, prezar (değer vermek) fiilinden gelir ve resmî bir Türkçe mektuptaki “Sayın” kelimesinin durduğu yere yakın durur. Yazdığın kişiye göre şekil değiştirir: erkeğe prezado, kadına prezada, bir gruba prezados. Caro ise çifte hayat yaşar, çünkü hem “kıymetli” hem “pahalı” demektir. Querido saklanacak olanıdır. Doğum günü kartındaki “Sevgili” gibi çalışır, o yüzden havaalanında sarılacağın insanlara ayır.
Tek bir açılış öğreneceksen Bom dia olsun. Bom dia, Ana, tudo bem? bir müşteri için yeterince kibar, yan masadaki kişi için yeterince rahattır. Bunu Türkçe e-postalardaki “Umarım iyisinizdir” kalıbının daha canlı hâli gibi düşünebilirsin. Brezilya'da bu soruyu atlamak soğuk bulunabilir, Brezilya'daki gündelik sohbetin arkasındaki içgüdü de aynıdır. Öğlene kadar bom dia, hava kararana kadar boa tarde, sonrasında boa noite kullan.
Peki addan erkeğe mi kadına mı yazdığını anlayamazsan? Darci ve Juraci gibi adlar, tıpkı Deniz gibi, iki cinsiyette de kullanılır. Bazen Prezado(a) görürsün, bu da toplu postaya benzer. Bom dia, Darci sorunu çözer, çünkü bu selamlamanın cinsiyeti yoktur.
Zamirin selamlamayla uyuşmalı. Prezado Senhor ile başlarsan e-postanın geri kalanında ona o senhor borçlusun: O senhor poderia me enviar o contrato? Bom dia, Ana ile başlarsan você gayet yeterli.
Doutor, Vossa Senhoria ve 2019 tarihli bir kararname
Eski veya hukuki yazışmalar çok daha gösterişli olabilir. Avukatlara ve hekimlere, doktora yapmış olsunlar ya da olmasınlar, çoğu zaman Dr. veya Dra. diye hitap edilir. Bir bürokratın ya da hukuk bürosunun mektubunda Vossa Senhoria (çok kasıntılı bir “siz”) ile de karşılaşabilirsin.
Şaşırtıcı olan, Brezilya federal hükümetinin bütün bunlara son vermeye çalışmış olması. 2019 tarihli bir kararname senhor kelimesini federal görevliler için tek hitap biçimi yaptı ve onlarla yazışmada doutor, Vossa Senhoria, Vossa Excelência ve ilustríssimo kullanımını yasakladı. Özel hayat hakkında hiçbir şey söylemiyor, yani avukatının bürosu sonsuza dek Dr. kalabilir.
Falando'da dene: Resmî Portekizce, yüksek sesle kullandıktan sonra kolaylaşır. Bate-papo bölümünde Gerçek hayattan bir durum seçeneğini, ardından Bankada seçeneğini seç. Sorunu gostaria de ile anlat, bir sonraki adımı o senhor poderia veya a senhora poderia ile sor.
E-posta nasıl bitirilir: atenciosamente ve arkadaşları
Brezilya'da bir e-posta genellikle iki adımda kapanır: son bir kibar cümle, sonra kapanış. En çok göreceğin cümleler şunlar:
- Fico no aguardo. Yanıtını bekliyorum. Brezilyalılar bunu sürekli yazar, yanıt beklediğini söylemenin yumuşak bir yoludur.
- Aguardo seu retorno. Yanıtınızı bekliyorum. Biraz daha resmî.
- Qualquer dúvida, estou à disposição. Bir sorun olursa buradayım.
- Desde já, agradeço. Şimdiden teşekkürler. Portekizcede teşekkür etme rehberimizde bunlardan daha fazlası var.
Sonra kapanış gelir, ardından virgül ve adın:
| Kapanış | Türkçedeki en yakını | Ne zaman kullanılır? | Yaklaşık okunuş |
|---|---|---|---|
| Atenciosamente, | Saygılarımla | Resmî e-postada güvenli seçim | a-ten-si-o-za-MEN-çi |
| Cordialmente, | Selamlarımla | Resmî ama biraz daha sıcak | kor-ci-au-MEN-çi |
| Respeitosamente, | Derin saygılarımla | Bir hâkim, üst düzey bir görevli | hes-pey-to-za-MEN-çi |
| Obrigado, / Obrigada, | Teşekkürler | Az önce bir şey istedin | o-bri-GA-du / o-bri-GA-da |
| Um abraço, / Abraços, | Sarılıyorum | İş arkadaşları ve tanıştığın kişiler | ũ a-BRA-su |
Atenciosamente kelimesi kelimesine “dikkatle” demektir, bu da vadesi geçmiş bir fatura hakkındaki e-postanın sonunda kendine yakıştırılacak hoş bir şeydir. Resmî kural kısa: bir Brezilya mahkemesinin yazım kılavuzu respeitosamente sözcüğünü senden üstte olanlara ayırır, atenciosamente sözcüğünü herkese verir. İkisini üst üste kullanmayı da reddeder, o yüzden birini seç.
Gerçek gelen kutularında kısaltma olarak Att. görürsün. Ben senden bir şey isteyeceğin herkes için kelimeyi tam yazardım, çünkü maliyeti sadece on bir harf. Abs, yani abraços kısaltması, zaten tanıdığın kişiler içindir.
Patronuna sarılma gönderebilir misin? Çoğu zaman evet, patronun önce sana sarıldıysa. Karşındakinin kapanışını kopyalamak Brezilya e-postasının en basit kuralıdır ve Prezado sözcüğünü ne zaman bırakacağını da söyler.
Falando'da dene: Celpe-Bras sınavı tam da bu muhakemeyi ölçer. Her yazılı görev kime ve neden yazdığını söyler, tür de e-posta olabilir. Tek bir Celpe-Bras görevi yap, cevabın hakkında geri bildirim al.
Portekizce e-postalar için iş kalıpları
Ofis e-postalarının çoğu aynı birkaç cümleyle döner. Gostaria ile poderia kelimelerinin ne kadar iş gördüğüne dikkat et. İkisi de koşul kipindedir ve kaba bir quero (“istiyorum”) ifadesini müşteriye gönderilebilecek bir şeye çevirir.
- Gostaria de confirmar a reunião de quinta. Perşembe toplantısını teyit etmek isterim.
- Você poderia me enviar o contrato, por favor? Sözleşmeyi bana gönderebilir misin?
- Conforme combinado, segue o relatório. Anlaştığımız gibi, rapor ekte.
- Peço desculpas pela demora. Gecikme için özür dilerim.
- Surgiu um imprevisto. Beklenmedik bir şey çıktı. Her Brezilya ofisinde çok işe yarayan bir cümle.
- Vou verificar e te dou um retorno até sexta. Kontrol edip cumaya kadar sana dönüş yapacağım.
- Favor confirmar o recebimento. Lütfen aldığınızı teyit ediniz. Bürokratik, resmî yazışmalarda görürsün.
İki deyim seni orada çalışıyormuşsun gibi gösterir. Dar um toque birine haber vermek demektir (me dá um toque quando chegar), correr atrás ise, kelimesi kelimesine “peşinden koşmak”, bir işin takibini yapmak demektir (vou correr atrás disso). İkisini de iş arkadaşlarına sakla.
Segue anexo mu, segue em anexo mu?
Dicio'nun açıkladığı gibi ikisi de kabul edilir, ama farklı kurallara uyarlar. Tek başına anexo bir sıfattır, bu yüzden ekle uyuşmak zorundadır. Em anexo hiç değişmez.
| Ek | anexo ile | em anexo ile |
|---|---|---|
| o relatório | O relatório segue anexo. | O relatório segue em anexo. |
| a planilha | A planilha segue anexa. | A planilha segue em anexo. |
| os documentos | Os documentos seguem anexos. | Os documentos seguem em anexo. |
Em anexo kullanırsan kontrol edecek tek bir şey kalır: tek ek için segue, birkaç ek için seguem.
Mesajın çevresindeki kelimeler
E-mail erildir (o e-mail) ve yaklaşık i-MEY-u gibi okunur. Göndermek mandar veya enviar ile söylenir. Konu satırı assunto, ek ise anexo. Encaminhar iletmek demektir, responder a todos da pişman olacağın “tümünü yanıtla”. Brezilya'daki Outlook yanıtları RES: ile, iletilenleri ENC: ile işaretler, Cco (com cópia oculta) ise gizli kopya alanıdır.
Sonra São Paulo ofis ağzı var. Şehrin finans şeridi Avenida Faria Lima çevresinde üstüne İngilizce vidalanmış bir Portekizce duyarsın: vamos marcar uma call para alinhar o deadline. Plaza Türkçesini bilen biri için hiç yabancı değil. O kadar tanıdık ki Faria Limer bir lakaba ve süregelen bir şakaya dönüştü. Alinhar, yani aynı noktaya gelmek, çalmaya değer kısımdır, çünkü vamos alinhar? her ofiste işe yarar.
Bir takvim uyarısı. Brezilyalılar yılın ancak Karnaval'dan sonra başladığını söylemeyi sever, bu yüzden önceki cuma gönderilen bir istek Estou fora do escritório (ofis dışındayım) ve bir dönüş tarihiyle geri gelebilir. Bir müşteri özenle yazdığın e-postaya me chama no WhatsApp diye cevap verirse de şaşırma. WhatsApp argosu rehberimiz sonrasında işine yarar.
Portekizce üç e-posta şablonu
Adları ve ayrıntıları değiştirdiğinde gönderilmeye hazırlar.
Resmî bir ilk temas
Assunto: Dúvida sobre o contrato de aluguel
Prezado Sr. Almeida,
Meu nome é [seu nome] e moro no apartamento 42. Gostaria de confirmar a data de vencimento do aluguel. O senhor poderia me informar, por gentileza?
Desde já, agradeço.
Atenciosamente,
[Seu nome]
Konu: Kira sözleşmesi hakkında soru. Sayın Almeida, adım [adın], 42 numaralı dairede oturuyorum. Kiranın son ödeme tarihini teyit etmek isterim. Bana bildirebilir misiniz, lütfen? Şimdiden teşekkür ederim. Saygılarımla, [adın].
Tanıdığın bir iş arkadaşı
Assunto: Relatório de outubro
Bom dia, Ana, tudo bem?
Conforme combinado, segue em anexo o relatório de outubro. Você pode dar uma olhada até sexta? Se preferir, a gente alinha numa call rápida.
Fico no aguardo.
Um abraço,
[Seu nome]
Konu: Ekim raporu. Günaydın Ana, nasılsın? Anlaştığımız gibi, ekim raporu ekte. Cumaya kadar bir bakabilir misin? İstersen kısa bir görüşmede üzerinden geçeriz. Yanıtını bekliyorum. Sarılıyorum, [adın].
Bir toplantıyı değiştirmek
Assunto: Reunião de quinta-feira
Olá, Carlos,
Peço desculpas pelo aviso em cima da hora. Surgiu um imprevisto e não vou conseguir participar da reunião de quinta. Podemos remarcar para a semana que vem?
Qualquer dúvida, estou à disposição.
Abraços,
[Seu nome]
Konu: Perşembe toplantısı. Merhaba Carlos, son dakikada haber verdiğim için özür dilerim. Beklenmedik bir şey çıktı, perşembe toplantısına katılamayacağım. Önümüzdeki haftaya alabilir miyiz? Bir sorun olursa buradayım. Sarılıyorum, [adın].
Bir isteği reddetmek bundan daha fazla yumuşatma ister, Brezilya Portekizcesinde hayır demek ne kadar olduğunu gösterir.
Falando'da dene: İkinci şablonu Günlük bölümünde gerçek bir iş arkadaşın için yeniden yaz. Düzeltilmiş bir sürüm ve ipuçları alırsın, geri bildirim de seguem olması gereken bir segue yakalar.
Portekiz'de neler değişir?
Yukarıdaki her şey Brezilya için yazıldı. Portekiz'de iş e-postası daha törensel olma eğilimindedir. Resmî bir mesaj orada Ex.mo Sr. veya Ex.ma Sra. ile açılıp Com os melhores cumprimentos ile kapanabilir, você de orada aynı rahat tarafsızlığı taşımaz. Avrupa ve Brezilya Portekizcesi arasındaki farklar rehberimiz daha geniş farkları anlatır. Okuyucun Lizbon'daysa burada da onun kapanışını kopyala.
Portekizce e-postalar hakkında sık sorulanlar
Portekizce resmî bir e-postaya nasıl başlanır?
Prezado veya Prezada sözcüğünü kişinin adı ya da unvanıyla kullan: Prezada Sra. Costa,. Adı bilmiyorsan Prezado Senhor,, Prezada Senhora, veya bir departman için Prezados, yaz. Selamlamadan sonra virgül koy, ilk cümleye yeni satırda başla.
Atenciosamente ne demek?
Kelimesi kelimesine “dikkatle” demektir ve “Saygılarımla” gibi çalışır. Brezilya'da standart resmî kapanıştır, ardından virgül ve adın gelir.
Portekizcede “ilgili makama” nasıl denir?
A quem possa interessar birebir karşılığıdır, resmî beyanlarda görürsün. E-postada Prezados, veya Bom dia, equipe do RH, (günaydın, İK ekibi) daha doğal durur.
Portekizcede “ekte bulabilirsiniz” nasıl denir?
Segue em anexo ve ardından belge: Segue em anexo a proposta. Birden fazla ek varsa fiili değiştir: Seguem em anexo as propostas.
Bom dia ile başla, atenciosamente ile bitir
Bunun için yirmi şablona ihtiyacın yok. Bom dia ile aç, gostaria veya poderia ile iste, biri önce sana sarılana kadar Atenciosamente ile imzala. Muhasebecim ve ben yaklaşık bir yıl sonra Abraços noktasına geldik, ben de bunu terfi saydım.
Sonra bu hafta Portekizce gerçek bir e-posta gönder. Ev sahibine bir soru sor ya da nezaketen sana İngilizce yazan bir iş arkadaşına cevap ver. Cevap genellikle Portekizce gelir ve o andan itibaren pratik yapacağın gerçek bir insan olur. Beleza? Vamos lá.
