A1 (Początkujący)Lekcja 3: Przyimki i formy ściągnięte
Powszechne formy ściągnięte powstałe z połączenia przyimków i rodzajników
de + o = do, de + a = da, de + os = dos, de + as = das
em + o = no, em + a = na, em + os = nos, em + as = nas
por + o = pelo, por + a = pela, por + os = pelos, por + as = pelas
Formy ściągnięte są OBOWIĄZKOWE — nigdy nie mówimy „de o" ani „em a"
Używane bez przerwy do miejsc, posiadania i ruchu
Muszą się zgadzać z rodzajem i liczbą rzeczownika
Z rodzajnikami nieokreślonymi (um, uma) nie tworzymy form ściągniętych
przyimek (de/em/por) + rodzajnik określony (o/a/os/as) = forma ściągnięta
Zarejestruj się, aby zapisywać postępy, wykonywać ćwiczenia i odblokować całą treść gramatyczną.
Spróbuj powiedzieć po portugalsku „dom Pedra" albo „imię nauczycielki" bez form ściągniętych — okazuje się to po prostu niemożliwe. Połączenia takie jak a casa do Pedro, o nome da professora, café da manhã (śniadanie) czy no Brasil (w Brazylii) słychać w każdym zdaniu. W przeciwieństwie do polskiego, gdzie relacje między słowami załatwiają nam przypadki, portugalski musi stopić przyimek z rodzajnikiem w jedną formę. Jeśli te ściągnięcia pominiesz, będziesz brzmieć jak ktoś, kto dopiero zaczyna składać słowa — trochę tak, jakbyś po polsku zamiast „w domu" mówił „w o dom". Te dwanaście form (do, da, dos, das, no, na, nos, nas, pelo, pela, pelos, pelas) pojawia się niemal w każdym zdaniu, więc są absolutnie niezbędne od pierwszego dnia nauki.
Wyrażają posiadanie, pochodzenie oraz cechy.
de + o = do (od/z – rodzaj męski, liczba pojedyncza)
de + a = da (od/z – rodzaj żeński, liczba pojedyncza)
de + os = dos (od/z – rodzaj męski, liczba mnoga)
de + as = das (od/z – rodzaj żeński, liczba mnoga)
Posiadanie: O carro do Paulo (samochód Paula)
Pochodzenie: Ela é do Brasil (Ona jest z Brazylii)
„Estou no hotel" (Jestem w hotelu)
„O livro está na mesa" (Książka leży na stole)
„O gato está no jardim" (Kot jest w ogrodzie)
„Estamos na sala" (Jesteśmy w salonie)
„Eles estão nos parques" (Oni są w parkach)
„O livro do aluno" (książka ucznia)
„A casa da Maria" (dom Marii)
„O carro dos pais" (samochód rodziców)
„A bolsa da professora" (torba nauczycielki)
Portugalski formalny unika łączenia z rodzajnikami nieokreślonymi, ale w mowie potocznej Brazylijczyków takie formy są bardzo częste:
W piśmie: „em uma casa"
W mowie: „numa casa"
W piśmie: „de um amigo"
W mowie: „dum amigo"
W przypadku imion własnych ściągnięcie zależy od tego, czy używamy rodzajnika:
„Casa de Pedro" (bez rodzajnika, bez ściągnięcia)
„Casa do Pedro" (z rodzajnikiem, ściągnięcie obowiązkowe)
„Livro de João" LUB „Livro do João" (oba warianty poprawne)
Hiszpański łączy tylko dwie pary przyimek–rodzajnik (a + el = al, de + el = del), więc Hiszpan może spokojnie powiedzieć de la casa bez żadnego ściągnięcia. Portugalski wymaga obowiązkowych form ściągniętych dla de, em, por oraz a z każdą formą rodzajnika określonego — łącznie szesnaście wymuszonych kombinacji. To dlatego osoby uczące się portugalskiego po hiszpańskim często zapominają o łączeniu — w ich języku ojczystym dzieje się to tylko w dwóch przypadkach. Dla nas, Polaków, którzy w ogóle nie używamy rodzajników, to z kolei zupełnie nowa kategoria gramatyczna do oswojenia od podstaw.
Uzyskaj pełny dostęp do lekcji gramatyki, ćwiczeń, słownictwa i spersonalizowanych powtórek dzięki darmowemu kontu Falando.
