Regularne czasowniki zakończone na -ER

• Odejmij -ER od bezokolicznika, aby znaleźć temat

• Końcówki: eu -o, você/ele/ela -e, nós -emos, vocês/eles/elas -em

• Tu -es istnieje, ale w Brazylii rzadko używane

• A gente używa 3. os. liczby pojedynczej (-e)

• Czasowników -ER jest mniej niż -AR, ale wiele z nich to absolutne podstawy

• Niektóre (-cer, -ger) zmieniają pisownię w formie eu

• Czas teraźniejszy: czynność bieżąca, nawyk, bliska przyszłość

• Akcent zachowuje się podobnie jak w -AR

Czasowników -ER jest mniej niż -AR, ale właśnie do tej grupy należą absolutnie podstawowe czynności życia codziennego. Bez "comer" (jeść) i "beber" (pić) nie zjesz posiłku, bez "vender" (sprzedawać) i "receber" (otrzymywać) nie załatwisz żadnej transakcji, a bez "entender" (rozumieć) i "aprender" (uczyć się) nie porozumiesz się skutecznie. Te czasowniki słyszysz cały czas — w restauracji ("O que vocês bebem?" — Co pijecie?), w zwykłych rozmowach ("Eu não como carne" — Nie jem mięsa) czy gdy ktoś sprawdza, czy nadążasz ("Você entende?" — Rozumiesz?). Opanuj wzór, a poradzisz sobie w większości codziennych sytuacji.

Wzór odmiany czasowników -ER

Tak jak w przypadku czasowników -AR, czasowniki -ER odmieniamy odejmując końcówkę bezokolicznika i dodając końcówki osobowe. Najważniejsza różnica to samogłoska tematyczna: w -AR jest 'a', w -ER jest 'e'.

Dla osoby mówiącej po polsku to mechanizm znajomy — polskie czasowniki też mają osobowe końcówki w czasie teraźniejszym (np. piję, pijesz, pije, pijemy, pijecie, piją). Portugalski działa podobnie, tylko z innymi końcówkami i bez polskiej alternacji rdzenia.

Weźmy COMER (jeść) jako wzór:

1. Znajdź temat: COMER - ER = COM-

2. Dodaj odpowiednią końcówkę:

EU → -O

• com + o = como (ja jem)

W restauracjach i barach

• "O que vocês bebem?" (Co pijecie?)

• "Eu não como carne" (Nie jem mięsa)

• "Nós escolhemos o prato do dia" (Wybieramy danie dnia)

• "Ela bebe só água com gás" (Ona pije tylko wodę gazowaną)

Codzienna rutyna

• "Eu corro toda manhã" (Biegam każdego ranka)

• "A gente come fora às sextas" (Jemy na mieście w piątki)

• "Você recebe muitos emails?" (Dostajesz dużo e-maili?)

• "Eles vendem produtos online" (Sprzedają produkty online)

Zmiany ortograficzne w czasownikach -CER i -GER

Aby zachować wymowę, niektóre czasowniki zmieniają pisownię w formie eu:

Czasowniki -CER: c → ç w formie eu (zachowuje miękkie /s/)

• conhecer → eu conheço (znam / poznaję)

• parecer → eu pareço (wydaję się)

Czasowniki -GER: g → j w formie eu (zachowuje miękkie /ʒ/)

• proteger → eu protejo (chronię)

To zmiana wyłącznie na potrzeby zapisu — zmiana spółgłoski przed "o" zachowuje miękkie brzmienie. Wymów na głos i usłyszysz logikę.

Umowa Ortograficzna z 1990 roku usunęła akcent z czasowników -ER zakończonych na -eem w trzeciej osobie liczby mnogiej — formy lêem, crêem, vêem i dêem są teraz pisane jako leem, creem, veem i deem. Brazylijscy wydawcy mieli okres przejściowy, który zakończył się w 2016 roku, dlatego starsze powieści i podręczniki mogą wciąż używać dawnych form z akcentem.

Źródło: Uso do acento circunflexo no Novo Acordo Ortográfico — portugues.com.br.