A1 (Początkujący)Lekcja 5: Czasowniki nieregularne i modalne
Ter (mieć), ir (iść) i fazer (robić) to kluczowe nieregularne czasowniki, które pojawiają się w niemal każdej rozmowie po portugalsku — trzeba je zapamiętać, bo nie odmieniają się według żadnego z regularnych wzorców.
Ter (mieć): tenho, tem, temos, têm — posiadanie, wiek, obowiązek, „jest / są".
Ir (iść): vou, vai, vamos, vão — ruch i codzienna przyszłość (ir + bezokolicznik).
Fazer (robić): faço, faz, fazemos, fazem — czynności i pogoda.
Wszystkie trzy są całkowicie nieregularne — naucz się ich na pamięć (a gente → tem / vai / faz).
Wiek wyraża się przez ter (jak polskie „mam X lat"), nie ser/estar: Tenho vinte anos.
Pogoda i „jest / są" idą z faz / tem w 3. osobie liczby pojedynczej.
ter / ir / fazer (odmienione) + rzeczownik / bezokolicznik / dopełnienie
Zarejestruj się, aby zapisywać postępy, wykonywać ćwiczenia i odblokować całą treść gramatyczną.
Te trzy czasowniki dźwigają na sobie ogromny ciężar codziennej komunikacji: ter odpowiada za posiadanie, wiek i obowiązki; ir za chodzenie gdzieś i codzienną przyszłość; fazer za czynności i pogodę. Dobra wiadomość dla Polaka: wiek w portugalskim wyraża się dokładnie tak jak u nas — Tenho vinte anos to po prostu „Mam dwadzieścia lat", więc tu nie ma się czego oduczać. Gorzej z pogodą — nie powiesz „jest zimno", tylko dosłownie „robi zimno" (faz frio) — i z „jest / są" w sensie istnienia, które w mowie idzie przez tem (Tem café aqui = „Jest tu kawa"). Naucz się tych konstrukcji jako gotowych zwrotów, a od pierwszych rozmów opowiesz o swoich rzeczach, planach, wieku i pogodzie.
Ter (mieć), ir (iść) i fazer (robić) pojawiają się w niemal każdym portugalskim zdaniu. Są całkowicie nieregularne, więc poniższe formy warto wkuć już na początku.
TER — mieć
eu tenho
você / ele / ela tem (a gente tem też — patrz Lekcja 2)
nós temos
vocês / eles / elas têm
IR — iść
„Eu tenho um carro." (Mam samochód.)
„Você tem tempo?" (Masz czas?)
„Nós temos um problema." (Mamy problem.)
„Ela tem dois filhos." (Ona ma dwoje dzieci.)
„Tem café aqui." (Jest tu kawa.)
„Eu vou para casa." (Idę do domu.)
„Nós vamos ao cinema." (Idziemy do kina.)
„Eles vão viajar amanhã." (Oni jutro wyjeżdżają w podróż.)
„Você vai trabalhar hoje?" (Idziesz dziś do pracy?)
Formalnie / w piśmie: Há um problema.
Codzienny brazylijski: Tem um problema. (tej używaj)
Polskie „jest / są" w sensie istnienia staje się tem — nigdy ser ani estar: ❌ É um problema aqui. / Está um problema aqui.
Ir a — szybki wypad: Vou ao cinema.
Ir para — droga do domu / na dłużej: Vou para casa.
Ir em — bardzo potoczny brazylijski: Vou no shopping.
❌ Sou vinte anos. / Estou vinte anos.
Brazylijczycy mówią tem, a nie há: w brazylijskim portugalskim ter w dużej mierze wyparło haver w znaczeniu „jest / są" — Tem gente aqui słychać o wiele częściej niż podręcznikowe Há gente aqui. Językoznawcy opisują haver jako ograniczone dziś głównie do rejestru formalnego i pisanego, podczas gdy mówiony brazylijski niemal wyłącznie używa egzystencjalnego tem. To jedna z najwyraźniejszych cech odróżniających brazylijski portugalski od europejskiego. (Avelar, „On the emergence of TER as an existential verb in Brazilian Portuguese")
Czas przyszły, którego prawie nikt nie używa: portugalski ma jednowyrazowy czas przyszły (farei, viajarei), ale w codziennej mowie ludzie zdecydowanie częściej sięgają po ir + bezokolicznik — vou fazer, vou viajar. Forma syntetyczna przetrwała głównie w piśmie, w mediach i w wypowiedziach oficjalnych, dlatego ir pełni też funkcję codziennego operatora przyszłości, który faktycznie usłyszysz na ulicy. (ielanguages — Portuguese Future Tense)
Uzyskaj pełny dostęp do lekcji gramatyki, ćwiczeń, słownictwa i spersonalizowanych powtórek dzięki darmowemu kontu Falando.
