A2 (Elementarny)Lekcja 5: Zaimki dopełnienia i ich pozycja
Zaimki dopełnienia dalszego (me, te, lhe, nos, lhes) wskazują, kto coś otrzymuje lub dla kogo coś robimy — a w codziennej Brazylii niemal zawsze zastępuje się je konstrukcją para + zaimek akcentowany: para mim, para você, para ele.
me = mi · te = ci · nos = nam
lhe = você, ele, ela · lhes = vocês, eles, elas
Te same słówka co przy dopełnieniu bliższym, inna rola: odbiorca
Pytanie rozpoznawcze: a quem? — komu?
Codzienna Brazylia mówi to przez para: para mim, para você, para ele
Po przyimku eu zmienia się w mim — ale para eu fazer zachowuje eu przed czasownikiem
lhe i lhes żyją w języku urzędowym, grzecznościowym i w obsłudze klienta
Jeden zaimek na zdanie: żadnego dałem mu go po portugalsku
podmiot + me/te/lhe/nos/lhes + czasownik — albo — czasownik + para + mim/você/ele/ela/nós/vocês/eles
Zarejestruj się, aby zapisywać postępy, wykonywać ćwiczenia i odblokować całą treść gramatyczną.
Prawie wszystko, co robisz dla innych, przechodzi przez te malutkie słówka: Me dá um café, Te mando a foto, Ela nos contou tudo. Haczyk polega na tym, że ulubieniec podręczników, lhe, wcale nie jest tym, co usłyszysz najczęściej — Brazylijczycy sięgają po para você, para ele, para ela, co ma tę ogromną zaletę, że mówi wprost, kto dostaje tę kawę. Opanuj obie połowy, a rano przeczytasz pismo urzędowe, po południu zamówisz pastel i ani razu nie przełączysz się na inny tryb myślenia.
Dopełnienie dalsze to ten, kto ostatecznie coś dostaje: wiadomość, kawę, przeprosiny. To dokładnie twój celownik.
| Zaimek | Zastępuje | Przykład | Tłumaczenie | Wersja codzienna |
|---|---|---|---|---|
| me | eu | Ele me deu o número | Dał mi numer | para mim |
| te | você / tu | Eu te mando a foto | Wyślę ci zdjęcie | para você |
| lhe | você, ele, ela | Eu lhe mando a foto | Wyślę panu / jemu / jej zdjęcie | para você / ele / ela |
| nos | nós / a gente | Ela nos contou tudo | Opowiedziała nam wszystko | para nós |
| lhes | vocês, eles, elas | Eu lhes mando a foto | Wyślę im zdjęcie | para vocês / eles / elas |
"Me passa o sal?" (Podasz mi sól?)
"Me vê um café, por favor." (Poproszę kawę.)
"Me traz a conta?" (Przyniesie mi pan rachunek?)
"Você pode nos dar mais dez minutos?" (Może nam pan dać jeszcze dziesięć minut?)
"Te mandei o endereço ontem." (Wysłałem ci wczoraj adres.)
"Ela nos trouxe um presente do Brasil." (Przywiozła nam prezent z Brazylii.)
"Vou te dar o número dela." (Dam ci jej numer.)
Tu polski wprowadza w błąd: pomagać i słuchać rządzą celownikiem albo dopełniaczem, a portugalskie ajudar, escutar, ver i chamar wymagają dopełnienia bliższego.
❌ „Lhe ajudo” → ✅ „Te ajudo” / „Ajudo você”
❌ „Lhe escuto” → ✅ „Te escuto”
„Lhe dei o livro” może znaczyć dałem panu książkę, dałem mu ją albo dałem jej ją — sam zaimek nic nie zdradza. Polski rozróżnia to bez trudu (mu, jej, panu), portugalski nie, więc Brazylijczycy po prostu nazywają osobę: para ele, para ela, para você.
Po przyimku eu zmienia się w mim, a tu w ti — dokładnie jak twoje mi przechodzi w mnie po przyimku (dla mnie, nie dla mi). Z com zlewają się w jedno słowo: comigo, contigo, conosco. Reszta — você, ele, ela, nós, vocês, eles — pozostaje bez zmian.
Jedna rzecz przebija całą tę regułę: gdy zaimek jest podmiotem czasownika, który po nim idzie, zostaje eu.
Gramatyki wpisują lhe do szufladki jemu / jej / panu — ale w sporej części Brazylii, a zwłaszcza na Północnym Wschodzie, lhe znaczy po prostu tobie. Badanie tekstów z tego regionu z XIX i XX wieku pokazało, że to lhe w drugiej osobie było tam już wtedy zadomowione, i nigdzie nie zniknęło: praca o mowie studentów ze stanu Sergipe stawia je ramię w ramię z te jako codzienny sposób zwracania się do kogoś. Więc kiedy ktoś z Bahii mówi Eu lhe amo, to nie jest oficjalny ton, tylko geografia. Źródła: ALFA: Revista de Linguística · Paraguaçu: Revista de Estudos Linguísticos e Literários.
Uzyskaj pełny dostęp do lekcji gramatyki, ćwiczeń, słownictwa i spersonalizowanych powtórek dzięki darmowemu kontu Falando.
