Krótkie podsumowanie
Próclise = zaimek przed czasownikiem, częsty w brazylijskich rozmowach: te amo, me diga.
Ênclise = zaimek po czasowniku z łącznikiem: amo-te. Jest poprawna w Brazylii i Portugalii.
Decydują konstrukcja, forma czasownika i rejestr; „zawsze z przodu” nie jest pełną regułą.
W pokazanych zdaniach osobowych não, nunca, ninguém, quem, quando, onde, já, sempre, ainda, que i porque sprzyjają próclise lub jej wymagają.
Liczy się zdanie i brak oddzielającej pauzy. Bezokoliczniki i syntetyczne formy przyszłe/warunkowe mają dodatkowe zasady.
Początkowe klityki są częste w brazylijskiej mowie potocznej; tradycyjne staranne zasady unikają ich w prostych zdaniach osobowych.
Eu te ligo to częsta staranna brazylijska opcja bez klityki początkowej, nie uniwersalna reguła europejska.
Vou te ligar ma zaimek między czasownikami, przed głównym bezokolicznikiem. Możliwe są inne pozycje.