Ter que, dever i conseguir: reszta czasowników modalnych

• ter que + bezokolicznik to codzienny przymus, czyli Twoje musieć: Tenho que sair agora. (Muszę już wyjść.) Ter de znaczy to samo, ale należy do pisma i mowy oficjalnej.

• dever + bezokolicznik = powinien: Você deve falar com o médico. (Powinieneś porozmawiać z lekarzem.)

• dever znaczy też „pewnie”: Ele deve estar em casa. (Pewnie jest w domu.) Sensy rozdziela kontekst — i uwaga, po polsku oba nosi musieć.

• conseguir + bezokolicznik = dać radę, udać się: Consegui terminar o trabalho. (Udało mi się skończyć robotę.)

• não posso = nie wolno mi / nie da się. não consigo = nie dam rady. Não posso ir (nie wolno mi iść) to nie to samo co Não consigo ir (nie dam rady dotrzeć).

• conseguir wymienia temat w formie eu: eu consigo (daję radę), você consegue — ta sama wymiana co w seguir → sigo.

• precisar de + rzeczownik, ale precisar + bezokolicznik: Preciso de ajuda. (Potrzebuję pomocy.) / Preciso estudar. (Muszę się uczyć.)

Bez tych trzech czasowników zostajesz z samym poder do wszystkiego, a poder niesie pozwolenie. Powiedz brazylijskiemu koledze não posso dormir, a powiedziałeś mniej więcej „nie wolno mi spać”; zdanie, o które Ci chodziło, to não consigo dormir — czyli dokładnie Twoje nie mogę zasnąć / nie dam rady zasnąć. Z przymusem jest ten sam kłopot: ter que wraca co drugie zdanie o pracy, planach i rodzinie, a dever po cichu dorabia jako brazylijski sposób zgadywania — deve ser caro („pewnie jest drogie”). I tu czeka pułapka skrojona specjalnie na Ciebie: polskie musieć obsługuje oba te zadania (muszę wyjść i musi być drogie), a portugalski rozdziela je między dwa różne czasowniki. Pomiń te słowa, a Twój portugalski zostanie grzeczny, mglisty i dziwnie bezsilny.

1. ter que: przymus, którym Brazylijczycy mówią naprawdę

Ter już masz. Dostaw po nim que i bezokolicznik, a wychodzi zwykły, codzienny sposób na Twoje musieć:

• Tenho que acordar às cinco amanhã. (Muszę jutro wstać o piątej.)

Przykłady w kontekście

Najczęstsze pułapki

• Odmienianie drugiego czasownika. Eu tenho que trabalho jest błędne — poprawnie Eu tenho que trabalhar. (Muszę pracować.) Pierwszy czasownik bierze osobę, drugi nigdy nie wychodzi z bezokolicznika; tak samo jak po polsku po muszę stoi pracować.

• Branie posso na bezsenność. Não posso dormir mówi, że ktoś nie daje Ci spać. O trzeciej nad ranem chodzi Ci o Não consigo dormir. (Nie mogę zasnąć. / Nie dam rady zasnąć.) Polskie nie mogę spać jest właśnie tak dwuznaczne, więc to ono podsuwa błędną formę — przetłumacz sobie w głowie na nie dam rady i wybór zrobi się oczywisty.

• Zostawianie de przed czasownikiem. Preciso de estudar jest błędne; poprawnie Preciso estudar. (Muszę się uczyć.) De pojawia się tylko przed rzeczownikiem: Preciso de um lápis. (Potrzebuję ołówka.) Polskie potrzebować nie ma tam żadnego przyimka, więc de trzeba dołożyć świadomie — i równie świadomie zdjąć.

• Regularyzowanie conseguir. eu consego nie istnieje. Jest eu consigo (daję radę), bo conseguir wymienia temat w formie eu.

• Gubienie que. Tenho ir agora jest błędne — poprawnie Tenho que ir agora. (Muszę już iść.) Bez que samo tenho znaczy tylko „mam”, a że polskie muszę niczego takiego nie wymaga, to słówko wypada najczęściej.

• Zgadywanie przez ter que. ❌ Tem que ser caro → ✅ Deve ser caro. (To musi być drogie. / Pewnie jest drogie.) Polskie musieć nosi i przymus, i domysł, portugalski rozdziela je: przymus to ter que, domysł to dever. Za to druga połowa jest darmowa — Você não tem que vir. (Nie musisz przychodzić.) zwalnia z obowiązku, a Você não pode vir. (Nie możesz przyjść.) zamyka drzwi, dokładnie jak polskie nie musisz kontra nie możesz.