Konstrukcje z dar: dá para, dar certo, dar um jeito

• dá para + bezokolicznik = bezosobowa możliwość, zupełnie bez podmiotu, czyli Twoje da się — Dá para ver? (Da się zobaczyć?)

• Não dá to dwuwyrazowa odpowiedź: nie da się, nie wyjdzie, nie ma szans. Najłagodniejsza odmowa w tym języku, bo wina spada na okoliczności.

• dar certo / dar errado = wyjść / nie wyjść — Deu certo! (Udało się!)

• dar um jeito = znaleźć obejście problemu — A gente dá um jeito. (Jakoś to ogarniemy.)

• dar + vontade / fome / sono / medo = stan Cię nachodzi, dokładnie jak w Twoim chce mi się — Deu vontade de comer pizza. (Zachciało mi się pizzy.)

• Też na co dzień: dar uma olhada (rzucić okiem), dar de cara com (wpaść na kogoś), dar conta de (dawać radę z czymś).

• Nic z tego nie jest slangiem. To standardowa brazylijszczyzna, od sali sądowej po plażę — w starannym piśmie zmienia się tylko forma dá para.

Dá para i não dá przewijają się przez zwykłą brazylijską rozmowę tak samo, jak przez Twoją przewijają się da się i nie da się, i spotykałeś je już w przykładowych zdaniach w całej aplikacji, nie wiedząc, co to jest. Nauka tej rodziny daje Ci dwie rzeczy. Przestajesz słyszeć w dar „dawać” i gubić się: zdanie w rodzaju Deu vontade de sair przestaje być zagadką. I dostajesz brazylijski sposób na uprzejmą odmowę, na zgodę, żeby spróbować, i na pocieszanie kogoś: vai dar certo to słowo w słowo Twoje wszystko się uda.

1. Dá para — bezosobowe „da się”

Wstaw dar w trzecią osobę liczby pojedynczej, dodaj para i bezokolicznik, a dostaniesz zdanie zupełnie bez podmiotu. Nie mówi ono, kto może; mówi, że warunki na to pozwalają. To jest Twoje da się, zbudowane z tych samych klocków: bezosobowa forma czasownika dać plus bezokolicznik, i tak samo bez podmiotu w „Stąd da się zobaczyć morze”.

• Dá para ver o mar daqui. (Stąd da się zobaczyć morze.)

• Dá para fazer isso hoje? (Da się to zrobić dzisiaj?)

• Dá para você me ajudar um minuto? (Możesz mi pomóc przez minutę?)

Skoro nic się z niczym nie uzgadnia, zmieniasz wyłącznie czas czasownika dar:

Przykłady w kontekście

Częste pułapki

• Dawanie dá para podmiotu. Konstrukcja go nie ma: nie Eu dou para ir, tylko Dá para eu ir (da się, żebym poszedł) albo po prostu Eu posso ir. (Mogę pójść.) I osoba stoi tu w mianowniku — eu, a nie w celowniku, do którego ciągnie polskie „da mi się”.

• Używanie jej do własnych sił. Dá para ver znaczy, że pozwalają warunki: mgła opadła, miejsce dobre. O Twojej własnej mocy mówi conseguir: Eu consigo ver daqui. (Stąd widzę.) Polski rozróżnia to samo — nie da się kontra nie dam rady — więc trzymaj się tego rozróżnienia, tylko z innym czasownikiem po drugiej stronie.

• Naprawianie sprzętu przez dar certo. Plan wychodzi, urządzenie działa: nie O celular não deu certo, tylko O celular não funciona. (Telefon nie działa.) Za to O plano não deu certo (Plan nie wypalił) trafia idealnie.

• Robienie z siebie podmiotu w wyrażeniach stanu. Uczucie daje, Ty dostajesz: nie Eu dou vontade de comer, tylko Me deu vontade de comer. (Zachciało mi się jeść.) Polski celownik jest tu Twoim sprzymierzeńcem — trzymaj się go.

• Tłumaczenie idiomów słowo po słowie. Dar de cara com (wpaść na kogoś) nie ma nic wspólnego z twarzą, a dar em nada (spełznąć na niczym) nic z dawaniem. Bierz każde wyrażenie w całości, tak jak wziąłeś dar um jeito (jakoś to ogarnąć).

• Gubienie kreski nad dá. Dá to czasownik, a da to de + a. Cała różnica siedzi w znaku: Dá para a Ana? (Da się to zrobić dla Any?) kontra o carro da Ana (samochód Any). Znasz to z polskiego — sad i sąd dzieli sam ogonek — więc potraktuj portugalską kreskę równie poważnie.

• Wpisywanie dá pra w służbowy e-mail. Forma mówiona świetnie wygląda w wiadomości do kolegi i nie na miejscu w tekście zawodowym — tam pisz pełne dá para (da się), a jeszcze lepiej é possível (jest możliwe).